Nửa thế kỉ một nghiệp “cứu” đàn piano

(Thời Việt) –  Trong một con ngõ nhỏ phố Hào Nam, một lớp dạy đàn piano được mở ra cách đây nhiều năm từ một người thợ sửa đàn đã có gần 50 năm “chăm nom” những phím đàn lạc nhịp. Nhưng cống hiến của người thợ già đối với những cây đàn, không chỉ nửa thể kỉ mà là cả cuộc đời. 

  16684831_391761414514817_1056241722_n
Ông Nguyễn Đức Phúc say sưa nói về những phím đàn

Nặng lòng với những phím đàn 

 “Sửa piano là một nghề độc đáo và không nhiều người biết làm. Đây là nghề gia truyền mà cha ông đã để lại” –  Ông Nguyễn Đức Phúc ( cán bộ công tác tại Nhạc Viện Hà Nội ) nói kèm theo sự hãnh diện và tự hào không thể giấu giếm.
Ông Nguyễn Đức Phúc đến với nghề này như một cái duyên đã định sẵn từ trước. Năm 1972, khi đang là sinh viên nhạc viện, chiến tranh nổ ra, ông nhập ngũ và vào công tác tại đoàn văn công tổng cục chính trị, được một thời gian thì cho đi học sửa đàn. Năm 1989, ông Phúc được cử đi Tiệp Khắc làm thực tập sinh chuyên sâu về sửa piano.
Gia đình ông vốn có truyền thống sản xuất, sửa chửa nhạc cụ thế nên cái tình yêu đối với đàn và cả những kĩ năng cần thiết từ lâu đã ngấm vào máu ông. Trước khi trở thành người thợ sửa đàn piano có tiếng của Hà thành, ông Phúc đã có hơn 20 năm miệt mài bên những cây đàn. Khi còn là sinh viên nhạc viện, ông Phúc được đào tạo chuyên ngành nhạc cụ dân tộc. Không chỉ học chơi đàn, ông còn có thể tự tay làm ra các loại nhạc cụ như đàn nguyệt, đàn thập lục, đàn nhị, đàn măng gô lin… Làm được, chơi được và cũng tự sửa được một cách thành thạo nhất. Những kiến thức âm nhạc được học lúc đó trở thành trợ thủ đắc lực bổ trợ cho nghiệp “cứu” đàn sau này.
Sau khi hoàn thành khóa học từ Tiệp khắc, ông Nguyễn Đức Phúc chuyển hẳn sang sửa chữa, lên dây, chỉnh âm cho đàn piano mà theo như nhiều người nói là một nghề “cao cấp”, là nghề đòi hỏi sự tinh xảo, khéo tay, cẩn trọng và hết sức tỉ mỉ. Mỗi người thợ sửa phải có đôi tai tinh, đồ nghề tốt và quan trọng là phải có sự tập trung và tính kiên trì cao. Ông Phúc cho biết, đôi khi có lúc nghe mãi không ra bệnh, phải cho đôi tai nghỉ ngơi một lúc rồi quay lại làm tiếp, nghe đến khi nào được thì thôi. Cũng không thể vội vàng, hấp tấp vì nghe nhiều quá sẽ bị loạn, nhưng tuyệt đối không bỏ cuộc. Chỉnh âm thì phải làm sao cho trơn tru, lúc đánh đều tay và đúng với ý đồ của người đánh.  Một cây đàn Piano với gần 250 dây và 88 phím, ông Phúc chỉ mất 1 tiếng rưỡi là có thể lên dây trơn tru. Hơn 40 năm gắn bó với nghề, kĩ năng đã thuần thục đến nỗi chỉ cần gõ vài phím đàn, lắng nghe âm thanh là ông Phúc đã bắt bệnh được cho đàn.
Để làm được điều đó, theo ông Phúc trước tiên cần phải nuôi dưỡng một tình yêu sâu sắc đối với nghề và những cây đàn. “Phải biết yêu quý, trân trọng nó, bệnh khó tìm đến đâu cũng có thể kiên trì mò mẫm cho xong. Nghề này khi nghe thấy sai đúng chỗ nào, chỉ đúng chỗ đó thì chữa rất nhanh và chuẩn xác”.
Tôi chưa từng thấy một ai kể về đàn bằng ánh mắt, giọng nói tràn ngập tình cảm như thể cây đàn chính là đứa con dứt ruột đẻ ra. Một thứ tình cảm sâu đậm đối với Piano mà có lẽ nhiều nghệ sĩ chơi đàn cũng chưa hẳn đã có bằng.
Yêu đàn như thế nên mỗi lần mà bắt gặp ở đàn một căn bệnh lạ, chưa từng thấy trước đó là ông Phúc không thể yên lòng, hàng đêm cứ đêm trăn trở mày mò tìm ra “thuốc” để chữa cho bằng được. Đã gần nữa thế kỉ gắn bó với nghiệp sửa đàn, nhìn lại quá trình từ khi vào nghề cho đến bây giờ, ông phúc chưa bao giờ chịu đầu hàng trước bất cứ một cây đàn nào, thậm chí còn tìm ra những cách sửa mới mà những bậc tiền bối đi trước chưa làm được.  Đó là thành quả đáng tự hào cho những cố gắng không ngừng nghỉ của ông.
Ở nhạc viện Hà Nội từng có hai thợ sửa đàn nhưng một người đã về nghỉ hưu. Hiện nay, một mình ông Nguyễn Đức Phúc cai quản gần 300 cây đàn, mỗi ngày đều phải kiểm tra, lên dây cho đàn nếu cần. Ngoài thời gian làm việc ở Nhạc viện, hàng đêm, ông lại rong ruổi đến tìm đến những cây đàn bị hỏng để sữa chữa, cuối tuần nào cũng đi công tác tỉnh lẻ, làm không có ngày nghỉ. Công việc dường như ngày nào cũng như ngày nào, sửa đàn, lên dây, chỉnh âm…lặp đi lặp lại hơn 40 năm nhưng ông không hề thấy nhàm chán, chưa bao giờ cạn nhiệt huyết đối với những cây đàn. Dường như, đối với ông Phúc, mỗi lần chạm vào cây đàn như là chạm vào một niềm vui.

Trăn trở việc truyền nghề

Sau thời gian thực tập sinh ở Tiệp Khắc trở về, công việc trước đây từng hầu như đã  bị quên lãng. Vừa để gây dựng lại thương hiệu, cũng là để lấy lòng tin từ khách hàng, ông Phúc dành thời gian 3 năm làm không công cho bạn bè, người quen, cho các đoàn văn nghệ trong thành phố… Và ba năm đó đã trở thành một tiếng vang, bây giờ, nhiều người muốn sửa, muốn tư vấn gì đều muốn đích thân ông Phúc làm,  không chấp nhận ai làm thay. Ông chia sẻ: “ Làm nghề này cũng trước tiên mình phải gạt bỏ nỗi lo cơm áo gạo tiền ra một bên. Kiên trì, chịu khó và bỏ tâm huyết thì những cố gắng của mình sẽ được đền đáp”.
16683522_391761411181484_776073710_n
Bất cứ cây đàn nào Ông Phúc cũng đều dành hết tâm huyết để sửa chữa
Cũng đã truyền nghề cho nhiều người, nhưng đến giờ, ông vẫn chưa có một người học trò nào thực sự tâm huyết với nghề. Họ không đủ kiên nhẫn để theo đuổi đến cùng, có người đã học được cuối cùng lại theo nghề khác có thu nhập cao hơn.“ Nghề này đòi hỏi phải kiên trì và không lấy kinh tế làm đầu. Trước hết làm phải có cái tâm, tiền chỉ là sự đánh giá công sức, thành công là lúc về lâu về dài”.
Một tình trạng xảy ra khá nhiều hiện nay là xuất hiện nhiều thợ  “vườn” chỉ làm vì mục đích thương mại, nhất là ở những người thợ trẻ, sinh viên mới học nghề. Lõm bõm vài thao tác rồi sửa đàn một cách sơ sài, không có lương tâm nghề nghiệp. Ông Phúc băn khoăn rằng, thế hệ trẻ này sẽ dần dần làm mất đi lòng tin khách hàng, cũng như làm hao hụt đi danh giá của nghề mà các bậc tiền bối đã cố công gây dựng. Đã có nghề thì hẵng làm nghề, nếu không có thì phải học, học xong mới làm. Đây là tâm nguyện lớn nhất của ông Nguyễn Đức Phúc trong việc gìn giữ và phát triển thứ nghề khá đặc thù này.
Cũng là duyên phận với cây đàn piano nhưng người nghệ sĩ thì gắn mình với sân khấu, khán giả, còn riêng ông Phúc đã chọn công việc thầm lặng, miệt mài bên những cây đàn mà không cần bất kì một cái vỗ tay tán thưởng nào. Thành công của người thợ già không phải là để nhiều người biết mình mà chỉ cần những cây hỏng được sữa chửa và phục hồi, được “sống” khỏe mạnh để cùng với nghệ sĩ tiếp tục cống hiến cho đời những bản nhạc hay.